Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Nieuws

Amsterdam

Title Gebruikers van bedrijfsruimte kampen steeds vaker met ontoereikend aanbod aan ruime, moderne units in Europa, het Midden-Oosten en Afrika 


Concurrentie houdt aan ondanks afnemende vraag vanwege beperkte keuze in topunits, zo blijkt uit onderzoek van Jones Lang LaSalle 
• Huurders die willen upgraden en de efficiency willen verbeteren hebben nog steeds te kampen met een tekort aan ruime, moderne units. 
• In slechts enkele markten – Amsterdam, Lyon, Parijs, Madrid, Boedapest, Warschau en Moskou – is sprake van een aanhoudend gezond aanbod. 
• Rusland blijft de enige markt met aanzienlijke speculatieve ontwikkeling. 
• In de loop van 2012 zal het kostenpeil in een aantal markten naar verwachting dalen, hoewel huuraanpassingen in de meeste markten vanwege het krimpende aanbod marginaal blijven. 
• In de markten in het Midden-Oosten is, ondanks beperkte huurdersactiviteit in het algemeen, sprake van toenemende interesse van multinationals in de industriesector.

De stemming bij consumenten, retailers en producenten blijft bedrukt vanwege de aanhoudende crisis in de eurolanden. Dat huurders voorzichtiger zijn, blijkt uit de lagere vraag naar bedrijfsunits. De opname voor heel 2012 ligt naar verwachting dan ook 20 procent onder die van 2011. Dat blijkt ook uit het feit dat toonaangevende indicatoren in de sector, zoals de Manufacturing Purchasing Managers’ Index, steeds verder teruglopen. Dit staat in de rapporten EMEA Corporate Industrial Occupier Conditions Western Europe, Central and Eastern Europe en Middle East and Africa van Jones Lang LaSalle.
“Ondanks een gematigder vooruitzicht voor Europese productiemarkten blijft de vraag naar ruime, moderne units naar alle waarschijnlijkheid hoger dan de ontwikkeling op de lange termijn. Huurders blijven namelijk werken aan optimalisatie van hun productieketen en aanpassing van hun strategieën, zodat ze kunnen voldoen aan de veranderende eisen van hun klanten”, aldus Bas Geijtenbeek, Head of Industrial & Logistics Jones Lang LaSalle Nederland.
Beperkte onderhandelingsruimte
Toch is het direct beschikbare aanbod aan ruime, moderne units nu beperkter vergeleken met een jaar geleden. In combinatie met ook voor de toekomst aanhoudend beperkte speculatieve ontwikkelingen, betekent dit een verdere afname voor de rest van het jaar, met name in de grote Europese centra. Hierdoor worden huurders in toenemende mate gedwongen concessies te doen aan kwaliteit of locatie of onder minder flexibele voorwaarden contracten te sluiten voor op maat gebouwde units.
“Het vooruitzicht van een zwakkere economische groei in combinatie met aanhoudende voorzichtigheid bij huurders leidt in een aantal markten in 2012 waarschijnlijk tot dalende kosten. Ondanks het schaarse eigentijdse aanbod zullen huuraanpassingen doorgaans marginaal blijven. De vraag van huurders blijft vooralsnog hoger dan het aanbod. Dit beperkt het verbeteren van de onderhandelingspositie van de huurder, vooral in de strategische centra in heel Europa”, voegt Geijtenbeek toe.
De situatie is iets gunstiger voor huurders die op zoek zijn naar bedrijfsruimte in Midden- en Oost-Europa. In een groot aantal van deze markten blijft de keuze ruimer, terwijl de huurvoorwaarden doorgaans gematigder zijn dan die op de belangrijkste locaties in West-Europa. Hoe dan ook blijft de voorraad moderne ruimte aanzienlijk achter bij West-Europa. Nu de vraag van huurders in de eerste maanden van dit jaar is afgenomen, verloopt de vertraging ten opzichte van West-Europa in een lager tempo. De aanhoudende sterkere huurdersactiviteit zal daardoor de komende maanden de keuze in de regio Midden- en Oost-Europa verder beperken.
Alleen in Rusland aanzienlijke speculatieve ontwikkeling
“Het aantal markten voor bedrijfsmatig vastgoed met voldoende keuzemogelijkheden zal in de tweede helft van 2012 naar verwachting verder dalen,” aldus Sven Bertens, Researcher Consultant Industrial & Logistics bij Jones Lang LaSalle Nederland. “Momenteel bieden in West-Europa alleen Amsterdam, Lyon, Parijs en Madrid en in Midden-Europa alleen Boedapest en Warschau voldoende keuze. Aangezien in deze markten geen sprake is van speculatieve ontwikkeling neemt het aanbod de komende kwartalen zeer waarschijnlijk af. De enige uitzondering is Rusland: een aanzienlijke speculatieve ontwikkeling, ca. 400,000 m2, zal waarschijnlijk betekenen dat de keuze voor de huurder toeneemt, zij het op zeer beperkte schaal.”
De vraag naar bedrijfsmatig vastgoed in het Midden-Oosten en Afrika bleef laag. Toch kijken multinationals in toenemende mate naar de markten in het Midden-Oosten, waar ze kunnen profiteren van lage loonkosten, beschikbaarheid van arbeid en het bedienen van de groeiende lokale consumentenmarkten. Deze trend blijkt uit een aantal nieuwe ontwikkelingen. Het meest in het oog springen de grote industriële en economische steden in Saoedi-Arabië. Ook een aanhoudende expansie van de internationale logistieke centra in de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) als gevolg van havengerichte activiteiten rond Jebel Ali, het havengebied van Dubai, bevestigen deze trend. Bovendien heeft Dubai momenteel een groot tekort aan grote bedrijfspercelen van meer dan 10.000 m2.
Bertens besluit: “De combinatie van deels nog steeds onderontwikkelde industriële vastgoedmarkten en een toename van activiteiten zorgt voor een grotere opwaartse druk op de huren voor bedrijfsvastgoed in bepaalde markten in het Midden-Oosten, met name in Saoedi-Arabië. De huren in de VAE daarentegen blijven naar verwachting stabiel, omdat de situatie daar voor huurders net iets gunstiger is.”