Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Nieuws

Amsterdam

Jones Lang LaSalle: een ‘new normal’ voor Europese corporate huurders?

Focus op productiviteitsverbetering binnen het bestaande vloeroppervlak, gedreven door:
- onzekere economische vooruitzichten;
- weinig zicht op nieuw aanbod;
- nog steeds stijgende kosten topkwaliteit vastgoed.


Amsterdam, 28 maart 2012 - Jones Lang LaSalle publiceert voor de vijfde keer het rapport EMEA Corporate Occupier Conditions. Onder de titel ‘Caution prevails but will it persist?’ geeft het rapport een uitgebreide toelichting op de situatie in meer dan zeventig vastgoedmarkten binnen EMEA, vanuit het oogpunt van corporate gebruikers.

 
De marktgegevens over het vierde kwartaal van 2011 en het begin van 2012 laten een aanhoudende voorzichtigheid zien bij corporate eindgebruikers. In combinatie met het feit dat er nog steeds beperkt aanbod is van kwalitatief goede kantoren komen huurders voor nieuwe uitdagingen te staan. Kijkend naar de ontwikkelingen en de vooruitzichten ziet Jones Lang LaSalle een nieuwe standaard (‘new normal’) ontstaan op de markt voor corporate vastgoed en voor corporate vastgoedprofessionals. Een situatie waarin doordachter en voorzichtiger wordt gehandeld. Gebruikers zien zich genoodzaakt vanwege de beperkte beschikbaarheid van kwalitatief goed aanbod te kiezen voor (her-)ontwikkelingen of het sluiten van compromissen bij het nemen van vastgoedbeslissingen. Zo ontstaat een situatie waarin kosten, met name huurprijzen, wel toenemen, maar met minder uitschieters dan tijdens de laatste cyclus.
 
Marjolein Westendorp, Director Corporate Solutions Jones Lang LaSalle Nederland, zegt hierover: “Veel huurders vragen aan ons of we vanwege deze ongekende economische tijden te maken hebben met een hiaat in de markt of dat er een nieuw evenwicht is ontstaan voor corporate vastgoed die een fundamentele verandering teweeg brengt op de markt en de manier waarop CRE-afdelingen opereren. Onze opvatting is dat dat laatste steeds duidelijker het geval is. Ondanks het feit dat veel huurders vermogend zijn, blijft het aantal transacties beperkt en richten veel CRE-afdelingen zich in plaats daarvan op hun bestaande portefeuilles en een andere aanpak in hun manier van werken. CRE-managers verdiepen zich in toenemende mate in productiviteitsverbetering, het beter gebruiken van portfoliogegevens en het leveren van duidelijkere business cases als onderbouwing van portfolio-investeringen. Tegen deze achtergrond zal in de loop van 2012 meer marktactiviteit ontstaan.”
 
Recente voorbeelden van Nederlandse partijen die binnen het bestaande aanbod zoeken naar productiviteitsverbetering zijn ING die vijf kantoren bundelt binnen een nieuwe locatie in Amsterdam Zuidoost en Nuon die eveneens verhuist naar een bestaand gebouw in Amsterdam Zuidoost.
 
Michael Hesp, Head of Research Jones Lang LaSalle Nederland, bevestigt de zienswijze van Westendorp: “Het jaar is net begonnen en nu is al duidelijk dat de onzekerheid aanhoudt. Het vertrouwen neemt wel toe, maar blijft fragiel. De kernindicatoren tonen een gemengd toekomstbeeld. Er is weinig beweging aan de aanbodzijde, maar in veel markten geldt dat ook voor de vraagzijde.” Hij voegt daar nog aan toe: “Het aanbod van kwaliteitsvastgoed is beperkt, er is sprake van een overschot aan verouderde voorraad en huurdersactiviteit wordt gestuurd door de noodzaak om meer te doen met minder en productiviteit staat dus centraal. In de loop van het jaar zal het gevoel van een nieuwe standaard steeds meer bijval krijgen”
 
Een greep uit de belangrijkste cijfers in het rapport:
·         De opname van kantoorruimte in heel Europa bedroeg in het vierde kwartaal circa 2,9 miljoen m2. Dit betekende een vermindering van 2 procent ten opzichte van het kwartaal ervoor en een daling van 9 procent vergeleken met het vierde kwartaal van 2010. Dit is het gevolg van afnemend huurdersvertrouwen en onzekerheid gedurende het tweede halfjaar van 2011.
·         Bepaalde markten staan volop in de belangstelling van huurders: in maar liefst 15 van de 24 belangrijkste markten uit de Europese index was in 2011 sprake van een grotere vraag dan het jaar ervoor, met name in München en Luxemburg.
·         In alle markten in het Midden- en Oost-Europa was in 2011 sprake van een sterke huurdersvraag, met een totale opname die 21% hoger lag dan in 2010. Moskou, Praag en Boedapest waren vergeleken met het vorige kwartaal actiever. Een aantal steden uit de lagere segmenten in deze regio komt bovendien in beeld doordat huurders proberen hun efficiency te verbeteren via BPO (Business Proces Outsourcing) en Shared Service Centers.
 
Het rapport EMEA Corporate Occupier Conditions, “Caution prevails but will it persist?” is hier te downloaden.