Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Nieuws

Amsterdam

E7, Hongkong, Singapore en Polen opkomende hotspots op wereldwijde kantorenmarkten

Wereldwijde leegstand kantoren daalt naar 14,1 procent door opwaartse spiraal in verhuuractiviteiten. Dit blijkt uit de Global Office Outlook kwartaalrapportage van Jones Lang LaSalle.


Amsterdam, 6 april 2011 – Toenemend vertrouwen stimuleert de wereldwijde activiteit in het topsegment van de kantorenmarkten. Dit leidt tot een versnelling van vroegcyclische huurstijgingen en een forse toename van kapitaalwaarde in topvastgoed, vooral bij een beperkte nieuwe kwaliteitsvoorraad. Dit blijkt uit de Global Office Outlook kwartaalrapportage van Jones Lang LaSalle. Dit is de eerste editie uit een nieuwe wereldwijde serie onderzoeksrapporten die de economische omstandigheden over de hele wereld volgt en een visie geeft op de invloed ervan op de verhuurmarkt en de beleggingsmarkt voor kantoren in de regio’s Asia Pacific, EMEA (Europa, Midden-Oosten en Afrika) en Noord- en Zuid-Amerika. De opkomende hotspots met hoge groeiverwachtingen die uit het onderzoek naar voren komen zijn de E7 (Brazilië, India, China, Rusland, Indonesië, Mexico en Turkije), Hongkong, Singapore en Polen.

Voor het eerst sinds de wereldwijde financiële crisis worden negatieve risico’s gecompenseerd door groeiend optimisme op de zakelijke markten; hoewel recente gebeurtenissen in de wereld dit optimisme ook weer kunnen schaden. Het Global Office Outlook rapport van Jones Lang LaSalle toont aan dat de vraag naar kantoorruimte en de daaraan gerelateerde verhuuractiviteiten zich weer in een opwaartse spiraal bevinden. Dit is een gevolg van toenemende economische groei, hernieuwd vertrouwen in de zakelijke sector, gezondere balansen en groei in aantallen medewerkers. De leegstandspercentages voor kantoren zijn in de drie genoemde regio’s nagenoeg tot stilstand gekomen: eind 2010 was in deze regio’s sprake van een geringe daling. Momenteel is de leegstand 14,1 procent.

Eric de Clercq Zubli, CEO van Jones Lang LaSalle Nederland: “We zien een kanteling op de wereldwijde kantorenmarkten, waarbij de vraag naar kantoren langzaam begint toe te nemen. Toch zijn er nog marktrisico’s die het huidige herstel kunnen afzwakken, zoals de schuldencrisis in enkele Europese landen. Deze kanteling geldt overigens niet voor alle markten; op de Nederlandse kantorenmarkt zien we het leegstandspercentage momenteel nog verder toenemen.”

“Ondanks enkele onmiskenbare risico’s blijven de wereldwijde economische vooruitzichten positief”, aldus Ruben Langbroek, Head of Research bij Jones Lang LaSalle Nederland. “Met een sterk 2010 achter de rug zal de economische groei in de tweede helft van 2011 en in 2012 naar verwachting verder versnellen, maar de kracht van het herstel en van de groei blijft geografisch gezien opvallend ongelijk. Wij verwachten dat de vraag op de kantorenmarkt en het potentieel voor toenemende verhuur zich spiegelt aan de onregelmatige economische vooruitzichten. Dit kan variëren van situaties ten gunste van verhuurders van ‘prime’ vastgoed op A1-locaties, tot situaties die voordelig zijn voor huurders op een groot aantal perifere locaties. Dit beeld geldt overigens ook voor de Nederlandse kantorenmarkt.”

Vóór de aardbeving en de tsunami in Japan boekte Asia Pacific grote vooruitgang met de sterkste daling van leegstand, een toenemende bezettingsgraad en aantrekkelijke beleggingsvoorwaarden. Een regionaal momentum lijkt zich voort te zetten, aangevoerd door sterke groei in China en India. Het is vooralsnog onbekend wat de invloed zal zijn op de aanzienlijke Japanse economie en vastgoedmarkt en zijn regionale en wereldwijde handelspartners.

Vooruitzichten per regio

Noord- en Zuid-Amerika

Het komende jaar wordt volgens Jones Lang LaSalle vooral gekenmerkt door een onregelmatig herstel en voorzichtig optimisme. In Noord-Amerika vindt naar verwachting een gematigde stijging plaats met verdergaande verbetering in bepaalde topmarkten, zoals Washington DC, Midtown Manhattan en San Francisco. Leegstandsniveaus in de Verenigde Staten blijven elk jaar dalen en komen in 2011 uit onder de 18 procent. Bovendien trekt de Canadese kantorenmarkt aan met in 2011 een versnelde opnamedynamiek, terwijl de sterke economische groei in Sao Paulo zich vertaalt in een gezonde vraag naar kantoorruimte.

Asia Pacific

Afgezien van de gebeurtenissen in Japan verbeteren vastgoedmarktfundamenten in de regio Asia Pacific en gaan ze gepaard met gunstigere zakelijke omstandigheden en aanhuuractiviteiten door eindgebruikers. Verwacht wordt dat de netto-absorptie in deze regio in 2011 verder toeneemt en dat leegstand in de meeste grote markten daalt. In een klein aantal markten met een grote verwachte voorraad, zoals Singapore en enkele Indiase steden, zullen de leegstandspercentages in 2011 naar verwachting echter stijgen.

EMEA

De economische stemming in Europa is sinds 2007 niet meer zo positief geweest, waarbij aantallen eindgebruikers en beleggingstransacties zich sterk herstellen. “Eindgebruikers blijven voorzichtig met transacties, die nog steeds voornamelijk worden bepaald door huurverleningen en consolidatie. We verkeren nu in een fase van verhuurtoename, aangevoerd door een beperkt aantal markten. Maar het zou in sommige markten nog wel tot ná 2014 kunnen duren, voordat er weer sprake is van marktpieken zoals vóór 2007”, aldus Langbroek. “Het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland en enkele markten in Noord-Europa, met name Zweden, effenen de weg met verbeterde marktfundamenten. Daarnaast volgen we de ontwikkelingen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika op de voet. Behalve duidelijke interne effecten op de plaatselijke marktstemming, zal elk effect op de olieprijzen extern doorwerken op beleggingsvolumes.”

Vooruitzichten beleggingsmarkten 2011
Beleggingsvolumes voor kantoren stegen in 2010 wereldwijd tot € 110 miljard en het wereldwijde totaal voor 2011 zal naar schatting oplopen tot ongeveer € 135 miljard, aangezien toename van kapitaalwaarden vastgoedeigenaren stimuleert meer product op de markt te brengen.
Kapitaalwaardegroei voor topvastgoed in het hogere segment van de kantorenmarkten is sterk toegenomen, met Hongkong, Londen, Parijs en Moskou aan kop. De waardevermeerdering zal naar verwachting in 2011 in de meeste markten doorzetten onder invloed van toenemende verhuur. De Clercq Zubli relativeert: “Uiteraard zijn er grote verschillen per regio en binnen de regio’s waar te nemen. Voor de Europese beleggingsmarkt voor kantoren wordt een stijging van het beleggingsvolume van 30 procent verwacht, maar Nederland zal hier sterk op achterblijven.”

Vooruitzichten corporate eindgebruiker 2011
Corporate eindgebruikers zijn in 2011 actief gericht op het kunnen realiseren van de beoogde aanhuuractiviteiten, het aantrekken van nieuw personeel in een vernieuwende ‘war for talent’ en op het voldoen aan de noodzaak om werkruimte productiever te maken. Langbroek concludeert: “Zoals wij in ons recente kantoorgebruikersonderzoek al schreven, zijn het verduurzamen van de huisvesting, het reduceren van huisvestingskosten door het verhogen van de bezettingsgraad én het kunnen aantrekken van key talent momenteel belangrijke aspecten bij eindgebruikers. Het creëren van een zogenoemde Winning Workplace staat daarbij centraal, niet alleen voor de Nederlandse kantoorgebruiker, maar voor eindgebruikers wereldwijd.”

U kunt het Global Office Outlook rapport hier bekijken.